'WIJ HOUDEN ONZE MOND NIET LANGER'

'Ik vind dat ik in mijn recht sta en daar wil ik voor vechten’

Als je je mond open doet word je gehoord, zo blijkt in Zaanstad waar uitkeringsgerechtigden slechte ervaringen deelden op twee bijeenkomsten van actiecomité Zaanse Bijstand. Inmiddels is er als gevolg daarvan een gesprek met de wethouder geweest.

Tekst: Sigrid Starremans, beeld: Marijn van der Waa


De FNV krijgt al jaren veel klachten over Zaanstad en is daarom mede-organisator van het actiecomité Zaanse Bijstand, samen met uitkeringsgerechtigde leden van de Lokale PvdA, SP en Doorbraak.


Stem

‘Er zijn met name veel klachten over het re-integratiebedrijf Werkom’, zegt Maaike Zorgman, bestuurder bij FNV Uitkeringsgerechtigden. ‘We horen bijvoorbeeld dat mensen met gezondheidsklachten aan het werk worden gezet terwijl ze daar helemaal niet toe in staat zijn. En als ze weigeren, wordt gedreigd met korting op hun uitkering. Dat leidt tot schulden waar mensen nooit meer uitkomen. Daarom zwijgen veel uitkeringsgerechtigden, maar de uitkeringsgerechtigden in Zaanstad zwijgen niet langer. Dit actiecomité is opgericht om uitkeringsgerechtigden een stem te geven – en die ook te laten horen.’


Te werk gesteld

Marjan meldde zich vrijwillig bij Werkom, een samengaan van de vroegere sociale dienst en de Sociale Werkvoorziening. Al vier jaar zat ze noodgedwongen thuis en ze wilde dolgraag aan het werk, vertelt ze op de tweede bijeenkomst van het actiecomité. Ze had gehoord dat Werkom bemiddelde naar werk achter de computer. Marjan heeft autisme en problemen met haar stem. Ze kan daardoor mensen nauwelijks te woord staan. ‘Maar met computers ben ik handig’ vertelt ze. ‘Ik dacht hoera, dit wordt mijn toekomst! Dan kan ik weer zelf mijn inkomen verdienen.’

Het liep anders. Via Werkom werd ze te werk gesteld in een sociale werkplaats waar ze iPhones in een doosje moest doen. Loon kreeg ze niet omdat het om een re-integratie ging en eerst bekeken moest worden hoe belastbaar ze is. Toen ze aangaf ander werk te willen doen en niet meer wilde komen, dreigde Werkom met korting op haar uitkering.


Gekort

Ook voormalig winkelmedewerker Arthur (54) heeft de nodige onaangename ervaringen met het re-integratiebedrijf. Zo werd hij gekort op zijn uitkering omdat hij geen werkdiagnoseverklaring wilde ondertekenen. Hij weigerde omdat niet precies duidelijk werd wat dat inhield en wat de gevolgen zouden zijn. ‘Ik heb jaren geleden al eens een dergelijk contract ondertekend en toen was ik verplicht om aan de lopende band brieven in te pakken,’ licht hij toe. ‘Dat wou ik niet nog eens.’


Harde aanpak

Deze problematiek speelt op veel meer plekken in het land. Maar in Zaanstad heeft ook de gemeente een erg harde aanpak als het mensen met een uitkering betreft, zegt Zorgman: ‘Mensen worden vaak behandeld alsof ze luie donders zijn die niet willen werken. Ze worden gekort op hun uitkering omdat ze niet zonder loon aan de lopende band willen staan. Echte hulp en bemiddeling naar een baan ontbreekt. En arbeidshandicaps worden niet serieus genomen.’


Mondig

Vaak durven uitkeringsgerechtigden hun mond niet open te doen – laat staan zich te organiseren, uit angst voor sancties. Ook Marjan en Arthur willen niet met hun echte naam in het artikel. Maar hun mond houden doen ze niet meer.

Want mondigheid en je rechten kennen helpt, zo blijkt. Marjan stapte voor hulp naar het Sociaal Wijkteam. En ook Arthur liet de (dreigende) kortingen op zijn uitkering niet gelaten over zich heen komen. Hij nam een advocaat in de arm. ‘Die ziet hier wel een zaak in. Ik vind dat ik in mijn recht sta en daar wil ik voor vechten.’


Vuist maken

Ook praten over je ervaringen is belangrijk, zo is de conclusie. ‘Laat de wereld horen wat er echt gebeurt in de Participatiewet. En doe het samen: deel je verhalen met andere mensen in hetzelfde schuitje en bespreek wat je er samen aan kunt doen’, zegt Maaike Zorgman: ‘Als je echt wilt dat dingen veranderen, dan moeten we samen opstaan en een vuist maken.’


Eerste stap

Deze bijeenkomsten waren daartoe een goede eerste stap, want naar aanleiding daarvan is er inmiddels een gesprek geweest tussen Dejo Overdijk, bestuurder van FNV Lokaal en verantwoordelijke wethouder Natasja Groothuismink. 'We hebben onder andere gesproken over de nare bejegening, het niet luisteren naar de mensen zelf, het ontbreken van maatwerk en hulp, het gebrek aan aanpassingen aan medische beperkingen en de ervaren zinloosheid van de trajecten’, vertelt Overdijk.

‘Met ons is de wethouder van mening dat dit anders moet. Daarom zijn vertegenwoordigers van het actiecomité Zaanse Bijstand uitgenodigd voor een vervolggesprek. Ook zijn ze uitgenodigd om bij Werkom te komen praten over verbeteringen.' Wordt vervolgd.

Weten wat je rechten en plichten in de Participatiewet zijn?
Kijk op www.fnv.nl/kenjerecht
Je verhaal vertellen aan de FNV?
Mail naa
r werkenzonderloon@fnv.nl
Of vul de enquête in op
www.fnv.nl/pwet

Flextensie: onbetaald uitzendwerk

Een onderwerp dat ook op de bijeenkomsten van het actiecomité Zaanse Bijstand aan de orde kwam, is de (landelijke) Flextensieregeling. Op de website van Flextensie staat dat de regeling mensen met een bijstandsuitkering kansen biedt om aan het werk te komen via tijdelijke opdrachten. Ze krijgen daarvoor twee euro premie per gewerkt uur.
Wat er niet bij staat, is dat de overige 10,50 euro die de werkgever betaalt, wordt verdeeld tussen de gemeente en Flextensie. En dat de werkgever geen sociale lasten af
draagt.

In Zaanstad ma(a)k(ten) onder andere modehuis Vanilia, koeriersbedrijf Holland Parcel Express, Zorgcentrum Penneme en schoonmaakbedrijf Asito gebruik van deze regeling. Zo kregen Buro Jansen & Janssen en Doorbraak na een WOB-verzoek boven tafel.

De FNV is niet blij met deze constructie. ‘Het gaat om uitzendwerk waar mensen niet voor betaald krijgen’, licht Maaike Zorgman toe. ‘De gemeente doet net of er loon betaald wordt maar dat is niet zo. Mensen hebben gewoon een uitkering en daarmee ook alle controles en de bejegening die daarbij hoort. Ze hebben geen pensioensopbouw, ze zijn niet verzekerd voor WW en er zijn geen arbeids-voorwaarden aan gekoppeld. Ook helpt het hen niet naar een echte baan.’

Deel deze pagina